الف . در بحثهاى ما ميان « ماده » و « علت مادى » فرق است و آن اين است كه مركّبى كه از « ماده » و « صورت » تركيب يافته ، جزء مادى آن نسبت به جزء ديگر صورى « ماده » است كه صورت را مىپذيرد و نسبت به مجموع مركّب ( ماده و صورت ) « علت مادى » است كه مركّب در وجودش نيازمند اوست ولى در صورت اوّلى « صورت » نيازمند « ماده » نيست بلكه مادهء بىصورت نمىتواند وجود داشته باشد . ب . در عين حال - چنان كه مشهود است - كه ما گفتگوى فلسفى خود را با تسليم اصل مسلّم علوم مادى كه « اجسام مركّب از ذرات بسيار كوچكى به نام مادهء اجسام مىباشد » ادامه مىدهيم چون علوم مادى براى اين مادهء عمومى فعليتهاى چندى اثبات كرده‌اند ما نيز ناچاريم از روى قانون عليت و معلوليت عمومى - چنان كه در « علت فاعلى » گفتيم - ماده‌اى بسيطتر از اين مادهء مفروض كه ما در بحثهاى خود به اين ماده نام « مادة المواد » و « هيولى » مىدهيم اثبات نماييم .